Dolum Makinesi HMI Ekran Örnekleri
Bir dolum makinesinin operatör ekranında neler olmalı? Ana ekran, dolum ayarları, ürün reçeteleri ve alarm ekranını bir sıvı dolum arayüzü üzerinden açıklıyoruz.
Kedi Machine
6 dk okuma
Bir dolum makinesi HMI ekranı; makinenin hangi adımda olduğunu, hangi ürün ayarıyla çalıştığını ve neden beklediğini operatöre açıkça göstermelidir. Ana ekranda üretim durumu ve sık kullanılan işlemler; ayrı ekranlarda ayrıntılı ayarlar, reçeteler ve alarmlar yer alabilir.
Bu rehberdeki görsel, Samkoon panel üzerinde sıvı dolum için hazırlanmış bir arayüz tasarım örneğidir. Çalışan bir makineden alınmış devreye alma kaydı veya indirilebilir, test edilmiş Samkoon projesi değildir. Ana ekran görselde gösteriliyor; diğer ekranlar için aşağıda önerilen alanlar açıklanıyor.
Dolum yöntemine göre HMI ekranında neler değişir?
Ekran alanlarını seçerken önce makinenin dolumu nasıl kontrol ettiğini belirlemek gerekir. Aynı ekran düzeni farklı makinelerde kullanılabilir; gösterilen ölçümler ve operatörün değiştirebildiği değerler makineye göre değişir.
- Zaman kontrollü sıvı dolum: dolum süresi ve çevrim beklemeleri öne çıkar. Köpüren bir üründe, makine destekliyorsa yavaş/hızlı dolum aşamaları veya dolum sonrası bekleme ayrıca gösterilebilir.
- Tartımlı toz dolum: hedef ağırlık, ölçülen ağırlık, dara ve varsa kaba/ince besleme adımları önemlidir. Ekrandaki ağırlık bilgisi gerçek tartım sisteminden gelmelidir.
- Dipten sıvı dolum: nozulun aşağı/yukarı konumu ve dolumla hareketin hangi sırada gerçekleştiği izlenebilir. Ekran, komut verilen hareket ile doğrulanan konumu ayırmalıdır.
Aşağıdaki ayar, reçete ve alarm görselleri açıklama amacıyla hazırlanmış şematik ekranlardır. Üzerlerindeki süreler üretimde doğrudan kullanılacak parametreler değildir.
1. Ana ekranda hangi bilgiler bulunmalı?
Örnekte sol tarafta şişe ve dolum nozulu, sağ tarafta üretim sayacı ile dolum süresi, alt bölümde ise Ayarlar, Reçete ve Başlat düğmeleri bulunuyor. Bu düzen, operatörün sık baktığı bilgileri aynı yerde topluyor.
Durum göstergelerinin her biri ayrı bir soruya cevap vermeli:
- Şişe algılandı: Dolum noktasındaki sensör şişe görüyor mu?
- Bariyer kapalı: Şişe durdurucu veya tutucunun beklenen konum bilgisi var mı?
- Dolum yapılıyor: PLC’nin dolum adımı aktif mi?
- Dolum tamamlandı: Tanımlanmış bitiş koşulu gerçekleşti mi?
Bu ifadelerin anlamı programda açıkça tanımlanmalıdır. Örneğin silindire kapanma komutu verilmesi, silindirin gerçekten kapandığının doğrulanmasıyla aynı bilgi değildir. Konum sensörü yoksa ekranda “kapalı” yerine “kapatma komutu aktif” gibi doğru bir ifade seçilmelidir.
Yalnızca renkle bilgi vermek de yeterli olmaz. Göstergeye eşlik eden metin, operatörün durumu ayırt etmesini sağlar. Haberleşme kesildiğinde eski değerler güncelmiş gibi görünmemeli; ekranda PLC bağlantısının olmadığı açıkça belirtilmelidir.
2. Üretim sayacı neyi saymalı?
Görseldeki 0 / 100 ifadesi, tamamlanan ürün ile hedef üretim adedi olarak kullanılabilir. Ancak sayacın hangi olayda arttığı belirlenmelidir: şişe sensöründen her geçişte mi, dolum bittiğinde mi, yoksa kontrol edilip kabul edilen üründe mi?
Örneğin yalnızca dolum çevrimi tamamlandığında artan bir sayaç, bağımsız bir kalite kontrolü yoksa “sağlam ürün adedi” diye adlandırılmamalıdır. Uygulamaya göre “tamamlanan çevrim”, “toplam dolum” ve “reddedilen ürün” ayrı tutulabilir. Sayaç sıfırlama işlemi de kazara dokunmaya karşı onay isteyebilir.
3. Dolum süresi ayar ekranı nasıl olmalı?
Örnekte Sıvı dolum süresi: 1.0 sn gösteriliyor. Zaman kontrollü bir makinede bu, dolum çıkışının belirli bir süre aktif tutulmasını temsil edebilir. Ayar ekranında değerin adı, birimi ve izin verilen sınırları birlikte görünmelidir.
Önerilen alanlar şunlardır:
- Dolum süresi — saniye
- Şişe yerleşme beklemesi — milisaniye veya saniye
- Dolum sonrası bekleme — seçilen zaman birimi
- Varsa pompa veya konveyör hız referansı — kullanılan birim
- Aktif reçete adı ve kaydedilmemiş değişiklik uyarısı
1 saniye dolum, tek başına belirli bir ml değeri anlamına gelmez. Ürün akışı, basınç, sıcaklık, viskozite ve kullanılan mekanik düzen sonucu etkiler. Hacim göstermek için makinenin ölçüm veya kalibrasyon yöntemine dayanan bir ilişki gerekir. Zaman kontrollü, debimetreli ve tartımlı dolumlarda ayar alanları aynı olmak zorunda değildir.
Değişikliklerin mevcut çevrimde mi sonraki çevrimde mi uygulanacağı da tanımlanmalıdır. Geçersiz veya sınır dışı değerleri yalnızca ekranda engellemek yerine PLC tarafında da doğrulamak gerekir.
4. Ürün reçetesi ekranında neler saklanır?
Reçete, bir ürün için birlikte kullanılan ayarların kayıtlı halidir. Örneğin “Ürün A — 250 ml şişe” adı altında dolum süresi ve bekleme süreleri tutulabilir. Buradaki şişe hacmi bir ürün tanımıdır; tek başına elde edilen dolum miktarını doğrulamaz.
Reçete ekranında seçili reçete ile makinede aktif reçete birbirinden ayırt edilmelidir. Listede bir satıra dokunmak, çalışmakta olan makinenin ayarlarını sessizce değiştirmemelidir. Yükle, Kaydet ve Farklı Kaydet işlemlerinin ne yaptığı açık olmalıdır.
Operatörün kontrol edebileceği bir sıra şöyle olabilir: reçeteyi seç, değerleri incele, uygun makine durumunda yüklemeyi onayla, aktif reçete adını doğrula. Hangi ayarların enerji kesilince korunacağı ve reçetelerin nasıl yedekleneceği kullanılan PLC/HMI modeline göre ayrıca belirlenir.
5. Alarm ekranı operatöre ne söylemeli?
“Arıza var” mesajı yerine sorun, zamanı ve kontrol edilecek nokta gösterilmelidir. Örneğin aşağıdaki mesajlar, ilgili sensör veya izleme mantığı gerçekten varsa kullanılabilir:
- “Şişe bekleniyor: dolum noktasındaki sensörü kontrol edin.”
- “Tutucu kapanma süresi aşıldı: konum geri bildirimi gelmedi.”
- “PLC haberleşmesi kesildi: makine durumu güncellenemiyor.”
Normal bir bekleme durumu ile arıza ayrılmalıdır. Şişe beslenmediğinde makinenin beklemesi her uygulamada arıza değildir; zaman aşımı gerekip gerekmediği çalışma düzenine bağlıdır.
Alarmı onaylamak, arıza nedeninin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Aktif ve geçmiş alarmlar ayırt edilmeli; onay, nedenin giderilmesi ve yeniden başlatma davranışı ayrı tanımlanmalıdır. Üretici dokümanlarında da alarmın oluşması, sona ermesi ve onaylanması ayrı durumlar olarak ele alınır. Siemens WinCC alarm durumları açıklaması. Bu bağlantı kavram içindir; Samkoon menüleri ve özellikleri modeline göre incelenmelidir.
6. Başlat ve durdur düğmeleri nasıl düşünülmeli?
Başlat düğmesi, PLC’ye çalışma isteği gönderebilir. İsteğin kabul edilip edilmeyeceğini çalışma modu, çevrim durumu ve makinede tanımlı izin koşulları belirler. Makine hazır değilse operatör neden başlamadığını görebilmelidir.
Örnekteki ana ekran görselinde bir durdurma düğmesi görünmüyor. Gerçek tasarımda normal durdurma işleminin nereden yapılacağı ve devam eden dolumun nasıl sonlandırılacağı açıkça çözülmelidir. Standart HMI üzerindeki bir düğme, fiziksel acil durdurma ve gerekli emniyet sistemlerinin yerine geçmez. Bu görsel tek başına tamamlanmış bir makine kontrol tasarımı değildir.
Ekran tasarımını değerlendirirken kısa kontrol listesi
- Operatör makinenin neden beklediğini tek bakışta anlayabiliyor mu?
- Komutlar ile sensörden doğrulanan durumlar ayrı mı?
- Her sayısal değerin birimi ve sınırı belli mi?
- Seçili reçete ile aktif reçete ayırt ediliyor mu?
- Alarm onayı makineyi beklenmedik biçimde yeniden başlatıyor mu?
- Haberleşme kesildiğinde eski bilgiler açıkça geçersiz gösteriliyor mu?
- Yazılar ve dokunma alanları gerçek panel üzerinde rahat kullanılabiliyor mu?
Görsel düzen kadar, ekrandaki her bilginin PLC’deki gerçek bir durumla doğru eşleşmesi önemlidir. Dolum makinesi için iyi bir HMI ekranı, operatöre yalnızca düğmeler sunmaz; makinenin ne yaptığını anlaşılır hale getirir.
Dolum makinesi HMI ekranı hakkında sık sorulanlar
Aynı ekranda farklı şişeler için ayar tutulabilir mi?
Evet, seçilen HMI ve PLC’nin desteklediği reçete yapısıyla farklı ürün veya şişeler için ayar grupları saklanabilir. Mekanik değişiklikler ve gerekli ürün testleri ayrıca yapılır; reçete yüklemek tek başına makineyi her ambalaja uygun hale getirmez.
Dolum süresini artırınca dolum miktarı da artar mı?
Zaman kontrollü bir düzende diğer koşullar sabitse artabilir. Ancak süre ile miktar arasında her üründe aynı, doğrusal bir ilişki varsayılamaz. Gerçek ürünle ölçüm ve doğrulama gerekir.
HMI tasarımı için PLC markası önemli mi?
Evet. Ekranın PLC ile desteklenen bir protokol üzerinden haberleşmesi ve adreslerin doğru eşleşmesi gerekir. Aynı marka olmak zorunlu değildir; iki cihazın model ve haberleşme seçenekleri birlikte kontrol edilir. Bu eşleşmenin projedeki yerini PLC ve HMI yazılımı sayfasında da açıklıyoruz.